Najważniejsze: od 6 kwietnia 2026 r. Paternity Leave oraz Unpaid Parental Leave są w Anglii, Szkocji i Walii day-one rights. Oznacza to, że nowy pracownik nie musi przepracować wcześniej 26 tygodni ani roku, aby samo prawo do odpowiedniego urlopu powstało. Trzeba jednak bardzo wyraźnie odróżnić prawo do leave od prawa do Statutory Paternity Pay: płatność nadal wymaga m.in. odpowiedniego stażu oraz średnich zarobków co najmniej £129 tygodniowo.
Mała firma może więc zatrudnić pracownika, który od początku zatrudnienia ma prawo zawnioskować o paternity leave, mimo że nie kwalifikuje się jeszcze do ustawowej płatności.
Paternity Leave już od pierwszego dnia zatrudnienia
Przed 6 kwietnia 2026 r. Paternity Leave było powiązane z wymogiem odpowiedniego stażu. Nowe przepisy usunęły ten warunek dla samego prawa do urlopu.
Pracownik może więc kwalifikować się do Paternity Leave od pierwszego dnia zatrudnienia, o ile:
- jest pracownikiem w rozumieniu właściwych przepisów;
- spełnia warunki dotyczące relacji z dzieckiem lub rodzicem;
- bierze wolne w odpowiednim celu;
- prawidłowo zawiadomi pracodawcę.
To istotne dla małych firm, które jeszcze niedawno mogły zakładać, że nowy pracownik „nie będzie miał paternity leave przez pierwsze pół roku”. Ta zasada jest już nieaktualna.
Leave i Statutory Paternity Pay mają różne warunki
To najczęstsze źródło pomyłek.
Paternity Leave
Jest day-one right.
Statutory Paternity Pay
Nadal wymaga między innymi:
- ciągłego zatrudnienia przez co najmniej 26 tygodni do końca qualifying week;
- pozostawania zatrudnionym do narodzin dziecka lub odpowiedniego momentu adopcji;
- średniego wynagrodzenia co najmniej £129 tygodniowo w odpowiednim okresie;
- prawidłowego notice.
Aktualna ustawowa stawka Paternity Pay wynosi £194.32 tygodniowo albo 90% average weekly earnings — w zależności od tego, która wartość jest niższa.
Firma może oferować korzystniejszy company paternity pay, ale nie może oferować mniej niż ustawowe minimum osobie, która się kwalifikuje.
Jak działa notice we wrześniu 2026?
Przepisy przejściowe z początku 2026 r. dotyczyły dzieci z terminem przypadającym do 25 lipca. Dla dzieci z terminem 26 lipca 2026 r. lub później obowiązują standardowe notice periods.
Dla urodzenia dziecka pracownik powinien co do zasady:
- poinformować o expected due date co najmniej 15 tygodni przed tygodniem spodziewanego porodu;
- poinformować, kiedy chce rozpocząć leave i jak długo ma trwać — co najmniej 28 dni przed jego rozpoczęciem.
Jeżeli istnieje uzasadniony powód późniejszego zgłoszenia, sytuację trzeba ocenić zgodnie z przepisami i aktualnym guidance.
W małej firmie najlepiej przyjmować zgłoszenia na piśmie — e-mail lub standardowy formularz upraszcza planowanie i ogranicza spory o to, kto co powiedział.
Unpaid Parental Leave również od pierwszego dnia
Druga ważna zmiana dotyczy ordinary, unpaid parental leave. Wcześniej pracownik potrzebował roku stażu. Od 6 kwietnia 2026 r. jest to day-one right.
Standardowy notice wynosi obecnie 21 dni.
Nie należy mylić tego urlopu z:
- Paternity Leave;
- Maternity Leave;
- Shared Parental Leave;
- Parental Bereavement Leave;
- Neonatal Care Leave.
Każde z tych uprawnień ma własne warunki.
Paternity Leave można teraz brać po Shared Parental Leave
Od kwietnia 2026 usunięto wcześniejsze ograniczenie, które mogło uniemożliwiać skorzystanie z Paternity Leave po wcześniejszym Shared Parental Leave.
Dla małego pracodawcy oznacza to, że nie wolno automatycznie odrzucać Paternity Leave argumentem: „przecież wcześniej miałeś już Shared Parental Leave”.
HR lub osoba prowadząca kadry powinna oceniać każde uprawnienie osobno według aktualnych zasad.
Jak mała firma ma poradzić sobie z nieobecnością?
W firmie zatrudniającej cztery osoby nawet tydzień lub dwa nieobecności może mieć duży wpływ na grafik. Prawo nie znika jednak tylko dlatego, że pracodawca jest mały.
Lepszym rozwiązaniem jest wcześniejsze przygotowanie:
- cross-training dwóch osób do kluczowych zadań;
- spis procedur operacyjnych;
- dostęp do danych potrzebnych zastępcy;
- lista freelancerów lub temporary staff, z których można legalnie skorzystać;
- plan przekazywania klientów przed leave;
- ustalenie, które zadania można odłożyć.
Najgorszy model to firma, w której tylko jedna osoba zna hasła, stan projektów, klientów i procedury.
Nie pytaj kandydata: „czy planujesz dzieci?”
Nowe day-one rights mogą sprawić, że niektórzy właściciele firm zaczną próbować „zabezpieczać się” już podczas rekrutacji. To ryzykowny kierunek.
Pytania dotyczące planowanej ciąży, planów rodzinnych lub tego, czy kandydat zamierza korzystać z uprawnień rodzicielskich, mogą prowadzić do problemów związanych z discrimination.
Rekrutacja powinna opierać się na zdolności wykonywania pracy, kwalifikacjach, dostępności w wymaganych godzinach i innych legalnych kryteriach związanych ze stanowiskiem.
Co zmienić w handbooku i umowach?
Sprawdź, czy dokumenty nie zawierają starych zapisów:
- „Paternity Leave requires 26 weeks’ service”;
- „Unpaid Parental Leave requires one year of service”;
- „Paternity Leave cannot be taken after Shared Parental Leave”.
Takie informacje są dziś nieaktualne.
Warto również jasno oddzielić sekcje:
- eligibility for leave;
- eligibility for statutory pay;
- notice;
- company enhanced pay, jeśli firma go oferuje;
- procedurę zgłoszenia.
Checklista dla małego pracodawcy
- Zaktualizuj paternity policy.
- Zaktualizuj unpaid parental leave policy.
- Usuń stare service requirements dla samego leave.
- Zachowaj oddzielne warunki dla Statutory Paternity Pay.
- Ustaw formularz lub e-mail do zgłaszania leave.
- Przygotuj plan zastępstw.
- Przeszkol managerów, aby nie odrzucali wniosku według zasad sprzed kwietnia 2026.
- Sprawdź payroll rate £194.32 i próg £129 dla Paternity Pay.
- Nie zadawaj kandydatom pytań o planowanie rodziny.
- Jeżeli masz oddział w Northern Ireland, sprawdź zasady osobno.
Polskich specjalistów HR, księgowych i payroll providers działających w Wielkiej Brytanii znajdziesz w Polska Firma w UK i w katalogu polskich firm w UK.
FAQ
Czy pracownik może dostać Paternity Leave po tygodniu pracy?
Tak, samo Paternity Leave jest od 6 kwietnia 2026 day-one right, jeśli osoba spełnia pozostałe warunki i prawidłowo zgłasza leave.
Czy wtedy firma musi zapłacić Paternity Pay?
Niekoniecznie. Statutory Paternity Pay nadal wymaga 26 tygodni odpowiedniego stażu i średnich zarobków co najmniej £129 tygodniowo.
Ile wynosi Statutory Paternity Pay?
£194.32 tygodniowo lub 90% average weekly earnings, zależnie od tego, która wartość jest niższa.
Czy zmiany obowiązują w Northern Ireland?
Nie w tej samej formie. Paternity Leave i Unpaid Parental Leave są devolved w Northern Ireland, dlatego tam należy sprawdzać osobne przepisy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest indywidualną poradą prawną.